Cỏ mần trầu
Thuốc Tiêu phong nhuận gan số 40
Tìm hiểu chung
Tên gọi, danh pháp
Tên tiếng Việt: Cỏ mần trầu.
Tên khác: Cỏ vườn trầu, Cỏ màn trầu, Cỏ dáng,…
Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Gaertn, thuộc họ Lúa (Poaceae).
Đặc điểm tự nhiên
Cỏ mần trầu là cây thảo sống hằng năm, cao 15 – 90cm, có rễ mọc khỏe. Thân bò dài ở gốc, phân nhánh, sau mọc thẳng đứng thành bụi. Lá mọc so le, hình dải nhọn. Cụm hoa là bông xẻ ngón có 5 – 7 nhánh dài mọc tỏa tròn đều ở đầu cuống chung và có 1 – 2 nhánh dài mọc tỏa tròn đều ở đầu cuống chung và có 1 – 2 nhánh xếp thấp hơn ở dưới, mỗi nhánh mang nhiều hoa. Quả thuôn dài, gần như có 3 cạnh.
Cỏ mần trầu mọc ở ven đường, bãi cỏ, trong vườn, bãi hoang, bờ ruộng. Cây ra hoa từ tháng 3 đến tháng 11.
Phân bố, thu hái, chế biến
Cỏ mần trầu phổ biến ở khắp nơi. Cây có ở Ấn Độ, Trung Quốc, Lào, Thái Lan, các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Á đến Nuven Caledoni.
Thu hái cây vào mùa khô, rửa sạch, dùng tươi hay phơi khô.
Bộ phận sử dụng
Toàn cây.
Thành phần hoá học
Phần trên mặt đất chứa: 3 – 0 – β – D - Glucopy ranosyl – β – sitosterol và dẫn chất 6’ – 0 - palmitoyl.
Cành lá tươi có flavonoid.
Liều dùng & cách dùng
Liều dùng 16 – 20 g dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán; thường phối hợp với các vị thuốc khác.
Lưu ý
Không có thực nhiệt không dùng.
Bài thuốc kinh nghiệm
Chữa huyết áp
Dùng toàn cây cỏ mần trầu, rửa sạch, cắt nhỏ, cân 500g, giã nát, thêm chừng 1 bát nước sôi để nguội, vắt lấy nước cốt, lọc qua vải, thêm chừng chút đường, ngày có thể uống 2 lần sáng và chiều.
Đề phòng viêm não truyền nhiễm
Cỏ mần trầu 30g, dùng như trà uống trong 3 ngày, sau đó nghỉ 10 ngày, uống tiếp 3 ngày nữa.
Viêm gan vàng da
Cỏ mần trầu tươi 60g, rễ tổ kén đực 30g, sắc uống.
Viêm tinh hoàn
Cỏ mần trầu tươi 60g, thêm 10 cùi vải, sắc uống.
Chữa cảm sốt nóng, khắp người mẩn đỏ, đi đái ít
Dùng 16g cỏ mần trầu phối hợp 16g rễ cỏ tranh, sắc nước uống.
Chữa sốt cao co giật hôn mê
Cỏ mần trầu tươi 120g, nước 600ml, sắc còn 400ml, thêm ít muối, uống nhiều lần trong 12 giờ.
Chữa phong nhiệt, ghẻ lở, nổi mẩn
Cỏ mần trầu tươi, giã nát vắt lấy nước uống.
Chữa thấp nhiệt, hoàng đản
Cỏ mần trầu tươi 60g, sơn chỉ ma 30g, sắc nước uống.
Võ Văn Chi (2012). Từ điển cây thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
Bộ Y Tế (2017). Dược điển Việt Nam V (tái bản lần thứ năm), Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
Viện Dược Liệu (2006). Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam, tập 1. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
Tra cứu dược liệu: Cỏ mần trầu, https://tracuuduoclieu.vn/co-man-trau.html